Tép

Giới thiệu
Dưới đồng bằng và ở miền trung du núi non Quảng Ninh thì "tép" là những sinh vật trông giống như tôm nhưng chỉ bé bằng đầu tăm, đầu đũa. Còn miền trên, thì tép là mớ cá nhỏ tạp đánh rậm được, hỗn tạp cá con, tép tôm, có cả cá nhỡ và ốc hến. Con tép không phải là con tôm còn bé như nhiều người nhầm, nó là loài riêng, nó trưởng thành cũng cỡ đấy thôi, chứ không lớn lên thành tôm được.

Phân loại
Tép cũng có nhiều loài, phổ biến nhất là "tép gạo" và "tép riu". Tép gạo là loại tép sống ở đáy, to hơn đến cỡ đầu đữa, mẩy béo hơn tép riu, nó là hai loài khác nhau chứ không phải con béo con gầy. Tép gạo sống ở đáy, nước đục ngoáy râu mò đường, thở không khí ô uế để tránh cá ăn, đâu thanh cao như thứ tép quý tộc làm mắm tép quý phái.

Tép gạo khác tép riu ở điểm nào ?. Giống tép gạo to hơn và trông mập hơn, trong rổ chúng cong lưng trông như hạt gạo mà, chúng cũng không mấy tươi, tươi thường không mầu, các bạn lạ gì tôm tép, khi ươn thì ra mầu trắng, nên càng giống gạo.

Trên núi thường có nhiều hồ tự nhiên cũng như nhân tạo, là thiên đường của tép gạo. Dưới đồng ruộng phì nhiêu thì xưa nay ti tỉ các thể loại đầm, mọc rong, lăn, lác, là thiên đường của tép riu, các cái đầm này không sâu lắm, nhờ có nhiều rong nên nước thường trong vắt, đến tuổi cập kê, tép riu tụ tập thành đàn lớn trên mặt nước trong vắt trông rất đẹp

Trong ao cá, trẻ em thường bắt tép gạo bằng cái vó nhỏ xíu, chúng mua vải màn về căng độ 10-20 cái vó xếp, mỗi cái cỡ mỗi chiều 60-80 phân, dùng thính cám rang làm mồi, bắt chủ yếu được tép gạo, nhưng cũng có thêm cá con tôm lớn. Tép gạo cũng rơi vào trong dậm nhiều vì dậm bắt đồ sống lớp nước đáy mà. Nói xấu tép gạo chút thôi, nguyên nhân chủ yếu không làm mắm téo gạo vì bắt chúng từng mẻ bé tẹo như thế, đựng trong giỏ, nó nát và ôi ra, lại lẫn nhiều thứ không đãi sạch được. Với lại, mắm tép là món hầm siêu lâu, đã hầm phải nhiều xương, tép riu nhiều xương hơn. Định nói điều này sau nhưng tứa nước bọt ra không nhịn nổi, nói sớm chút, mắp tép có vị "ngọt hậu" rất đặc trưng của đồ ninh đặc sánh, cũng rất đặc trưng của tép riu. Ngọt hậu là ngọt cả sau khi nuốt, ngọt sâu, hiếm đồ ăn có được.Tép gạo không làm mắm nhưng rang rim đều ngon, ngon hơn ăn tép riu kiểu đó nhiều, tép riu nhỏ con ít thịt nhiều râu vỏ, bán giá cũng rẻ hơn. Chưng tép gạo với mắm tép riu cực ngon luôn, nhưng trông hơi nát ít người làm. Một cái sai hay gặp là mắm tép làm từ tép gạo, tép gạo là thứ tép sang hơn tép riu mà, món ăn tự hào như vậy mà lại có nguyên liệu rẻ tiền sao được. Tép gạo đánh bắt như các cách trên nên rất nhiều tạp, từ rác vẩn đến tôm cá cua ốc lạ, đãi không thể được mà cho lẫn vào mắm thì thối hoắc. Tép gạo cũng không bao giờ được tươi vì lý do trên, và hơn nữa, không bao giờ có số lượng lớn. Mắm tép là món hàng hóa làm ăn kiếm tiền, số lượng nhỏ thì ăn chơi làm bời, sao mà ổn sinh kế.