Đãi tép

Với mắm tép, thì cái nong dùng để đãi. Trong các thứ mắm, mắm tép ngon nhất, chỉ vì đãi được. Đãi là động tác dùng nong lọc tép, đầu tiên hua tay cho con tép sống lặn xuống, tráng rác nổi đi, đi luôn cả loại tép chết trương. Sau đó lại nghiêng nong, phùng mang trợn má doạ cho con tép sống bơi sang một bên, tép chết và sạn chìm ở lại một bên, lấy được mẻ đãi chỉ toàn tép nhảy, mắm mới ngon ngọt thơm tho. Trong các thứ mắm, không có mắm nào được như thế.

Tép được bắt bằng cái riu, cái riu là một dụng cụ cũng được chế tạo bằng kỹ thuật đan tre và song mây, nó có cái miệng rộng và nông để hớt tép, có cái lưới lọc nước để ăn tép như cá voi, tận dụng hai cái gốc tre làm "giầy" trượt bùn trông rất ngộ nghĩnh. Nếu như có bể nước trong vắt, thì thấy cái riu hoạt động như một chú mặc váy, hai chân dạng rộng, nằm ngửa, váy căng ra, hai bàn chân dạng rộng là 2 cái gốc tre, lưng cổ đầu thẳng tưng. Người đẩy riu cầm cái đầu chú mặc váy, đẩy chú đi nổi sát mặt nước, cái váy căng giữa hai chân chú là lưới đan thưa, lọc lấy tép bơi ở mặt nước, rong thì có rễ bị gạt chìm xuống, bèo có cây tre ngang gạt ra hai bên, tép gặp cây tre này sợ hơi chìm xuống. Nhỡ gặp chỗ nào quá nông, thì đôi giầy gốc tre của chú mặc váy nằm ngửa này trượt trên bùn, rất tiện. Gọi là chú chứ không phải cô mặc váy, là vì cái riu có cái ấy, dùng làm tay cấm xốc nhanh miệng riu lên, tép tươi không kịp chạy ra, tép chui vào riu tuy chen nhau nhưng không chết, vẫn sống, người đun lòng vòng rồi quay về người đãi, kỹ thuật đãi lại chỉ tép sống mới đãi được. Loại tép ăn nổi chạm râu vào mặt nước này đi theo đàn, rất nhỏ, cũng gọi luôn là tép riu, nó nhỏ nên được ví với giống người nào em út trong đàn. Các bạn biết rồi, con nào càng nhỏ càng nấu canh ngọt, mắm tép ngon là vì cái nguyên liệu cơ bản này làm nền làm móng, và sau đó ngôi nhà thơm ngon quý giá được xây dựng bằng kỹ thuật rất sạch như bên trên.

Chả cần nói các bạn cũng ước lượng được đun riu hao lực thế nào, lọc bao nhiêu nước mới ra 20-30 kg tép riu / ngày, thứ ngày xưa có giá rẻ hơn rau, mức nhỏ nhất để làm mắm. Còn nếu như mỗi ngày kiếm dưới 10kg, thì nó không còn là mắm tép riu thơm tho nữa, vì khi làm mắm nó đã trắng rồi, hay là mắm tép Hà Nội. Người ta đánh cá có mật độ cao hơn nhiều, lưới chăng ngang dọc hồ, cũng chỉ mong kiếm được ngần ấy cân, còn đây cái riu chỉ có chiều ngang hơn mét. Đây là nói ước, còn đẩy cái riu nặng trong đầm, lúc thì bơi không chạm đáy, lúc lại lội gạt bùn, nắng mưa ốm đau cũng cố để giữ khách quen, mà mỗi năm mới có dịp gặp 1 lần.

Bài liên quan

 * 1) Tép
 * 2) Mắm tép
 * 3) Đan lát